• kanarya
  • 1.316
  • 30 Haziran 2015
  • 0
  •  2

Seçkin Ötüşlü Soylu Kanaryalar

Seçkin Ötüşlü Soylu Kanaryalar

Tüm kanaryalar, güzel sesli, tatlı nağmeli, hoş ötüşlü kuşlardır. Büyük bir öğrenmeye yetenekleri ve taklit becerileri vardır. Herhangi bir kanarya, eğitimle çok iyi bir ötücü haline getirilebilir ve pek çok nağme öğrenebilir. Ancak hiçbiri aşağıda anılacak seçkin ötücülüğe sahip soylu kanaryaların düzeyine ulaşamaz. Aralarındaki fark, güzel bir sesi olup evinde, işinin başında sevip bellediği bir şarkıyı söyleyen yetenekli bir amatörle, harikulâde bir sese sahip, yaşamının büyük bir bölümünü ses eğitimine ve usül öğrenmeye ayırmış ünlü bir ses yıldızı arasındaki fark gibidir. Kafeslerimizin bu yıldız sanatçılarını şimdi sizlere tek tek tanıtmaya çalışalım. Ancak daha önce, iyi nitelikli ticarî bir türe değinmek istiyoruz.

ALMAN SAKSON KANARYASI

İlk kez Almanya’nın Sax eyaletinde yetiştirilen en eski Alman kanaryalarındandır. En çok sarı renklileri yayınsa da, değişik renklerde olanları da vardır. Boyları küçük, bacakları kısa, başları büyük olur, bodur bir türdür.

Çok iyi huylu, kafes yaşamına uygun, neşeli, hareketli, sağlıklı, sağlam yapılı, üremeye elverişli, yavrularına iyi bakan kanaryalardır. Dişilerinin çok iyi bir anne olması kadar, erkeklerinin iyi birer ötücü olmasıyla da ünlüdürler. Kesintisiz bir ötüşte 15 ilâ 20 nağme dizenleri vardır.

Bunlar tünekte öne doğru eğimle durur, gagaları açık olarak öterler. Ötüm süreci içinde sürekli olarak bir “rrr…” sesi çıkarırlar ki, bu onların belirleyici niteliklerindendir. Ötümlerinde sesli harflere rastlanmaz. Ötme esnasında, boğazlarının şişkinleştiğini izlemek mümkündür. Almanlar ondokuzuncu yüzyılda, bu kanaryalardan yüz binlerce yetiştirdiler. Tüm dünya ülkelerine ve özellikle Amerika’ya ihracatta bulundular.

Oldukça iyi nitelikleri bulunmasına rağmen bunları ünlü Harz Kanaryalarıyla karıştırmamak gerekir. Benzetme yerinde olursa, Sakson Kanaryaları, Soylu Harz Kanaryalarının ancak çırağı olabilecek değerdedirler. “Seçkin Ötüşlü Soylu Kanaryalar” başlığı altında kendilerine yer verilmesinin nedeni, yalnızca Harz Kanaryalarıyla karıştırılmamaları için belirleyici niteliklerinin tanıtımı amacıyladır.

SOYLU HARZ KANARYALARI

Seçkin ötüşlü soylu kanaryaların en ünlü üyesidir. Bu kanaryanın kaynağı, adından da anlaşıldığı üzere Almanya’nın Harz yöresidir. Ancak Harz’dan başka tüm Kuzey Almanya eyaletlerinde, Bavyera ve Thuringe’de yaygın olarak yetiştirilmekteydi.

Kanaryanın özgeçmişini anlatmaya çalışırken kısaca değindiğimiz gibi, Harz kentinden pek çok aile kendini kanarya yetiştirme konusuna adamıştı. Trute, Voshmaar, Cryntês aileleri bunların en önde gelenlerindendi. Bunlar, kuşların nitelikleri ve yetenekleri üzerine yaptıkları dikkatli gözlemler ve titiz çalışmalarla, üstün özellik taşıyanları birbirleriyle sürekli olarak çiftleştirdiler. Bunlar arasında seçtikleri en iyi nitelikleri yeni döller için kullanma yöntemiyle özenli bir bakım ve sürekli eğitimle, ötme yeteneklerini artırdılar. Böylece olağanüstü ötüşe sahip yeni bir kanarya yetiştirmeyi başardılar.

Bu konudaki en büyük başarıyı ise, Dresten yöresinde, Loptean’da bir işçi olan Hanri Seifert göstermiştir. Yirminci yüzyılın hemen başlarında, yani Sakson kanaryalarına oranla daha üstün ötüşlü Harz Kanaryalarının ortaya çıkışından yaklaşık yüzyıl sonra, Hanri Seifert, Leipzig Kanarya Yarışması’na, yetiştirdiği bir seri Trute Cinsi Roller Kanarya göndermişti. Bu kanaryalar orada olağanüstü bir başarı gösterdiler. Dinleyenleri kendilerine hayran bıraktılar ve hayretten hayrete düşürdüler. Çünkü bu kanarya dizisi, o güne değin hiç duyulmamış derin nağmelerle ve makamla şakımaktaydılar. sanki bir orkestraymışçasına en kalın tonlardan en ince seslere kadar büyük bir uyumla iniyor ve çıkıyorlardı. 1900 yılının değeriyle, en pahalı Harz Kanaryası 20 altın frank etmekteyken, bu kanaryalardan her biri tam 1200 altın franga alıcı buldu.

Hanri Seifert kısa bir süre sonra öldü. Ancak ismi, yetiştirdiği kanaryalarla günümüze değin yaşamaktadır. Harz Kanaryaları, Seifert’in bu başarısından sonra daha büyük üne kavuştu. Bu kanarya cinsi üzerine o günden bugüne yüzlerce yazı yazıldı, incelemeler yapıldı, broşürler basıdı. Bu yoğun ilgi, Harz Kanaryalarından başka hiçbir kuşa nasip olmamıştır.

Soylu Harz Kanaryaları, sarı ve alaca renklerde görülürler. Son derece çevik, atik ve hareketlidirler. Tüneğin üzerinde dik olarak dururlar. Öterken boğazlarının kuvvetle şiştiği ve dalgalandığı görülür. Ötüşlerini yaparken gagaları genellikle tümüyle kapalı, kimi kere de yarı kapalıdır. Nefes alırken de verirken de ötüşünü kesmez, sürekli olarak öterler.

Harz Kanaryalarının boğazı özel bir yapıya sahiptir. Bu özel yapı sayesinde üç oktavdan fazla ses çıkartma güçleri vardır. Ancak her Harz Kanaryasında aynı ses gücünü bulamayacağımızı kabul etmek gerekir. Ötüm sırasında bazen ağır, kalın, derin bir sesle, bazen billûr, pürüzsüz, saf bir tonla, bazen de madenî bir sesle şakırlar. Şakımalarında çeşitli makamların bulunduğu görülür. Her makam, çıkartılan sese uygun olarak adlandırılır. Yarışmalarda çıkardıkları bu sesler açısından değerlendirilirler.

Bu konuda uzman kişilerce belirtildiğine göre, biribirinden değişik seksen kadar beste tespit edilebilmiştir. Bu besteler bir diğeri ardınca öyle çabuk şakınır ki, aralarında hiçbir boşluk bulunmaz ve birbirlerine bağlı olarak dinlenirler. Ötüşlerinde (rrr…) sesi pek fazla görülür. En beğenilen sesler, O-Ü ve U’dur. Buna karşın, A, E ve İ sesleri çıkaranlar beğeni kazanmaz.

Harz Kanaryalarının ötüş seslerini incelediğimizde üç temel ötüş biçimi buluruz. Bunlar:

1. Ruleler ve Makaralar
2. Gulguleler
3. Flütlerdir.

Bunlar da kendi aralarında değişik ötüm özellikleri gösterirler. Şöyle ki:

RULELER

Derin Rule: En beğenilen makamdır. “Ororor… ururur… ürürür…” sesleriyle belirlenir.
Gıcırtılı Rule: “Glruk… glruk… glrük… glrük…” sesleriyle belirlenir.
Dalgalı Rule: Denizin dalga dalga sahile çarpıp çıkarttığı sesleri anımsatması nedeniyle bu adla anılır. “Blurdlurdl… blurdlurdl…” sesiyle tanınır.
Derin Dalgalı Rule: Dalgalı ruleye oranla derinliği daha fazladır. Bu makamda şu sesleri duymak mümkündür. “Grudrull… grodlubrodll… rodgrodlubrodll…” çok beğenilen makamdır.
Mırıltı Rule: Bu makamın belirgin sesi “Korr.. kurr… knorr… knurrr…” dur. Kimi kere ise “Gorr.. gnorrr… gnurr… gurrr…” sesi mırıltılı ruleyi belirleyen ses olarak karşımıza çıkar.

GULGULELER

Gulgule: Çok görülen ve beğenilen makamlar arasında yer alır. “Gluu… gluu.. gluk… gluk… glok… glok..” Bazen “g” harfinin yerini “k” harfi alır.
Gulguleli Rule: Yukarıdaki ötüşün gelişmiş biçimidir ve daha makbul tutulur. “Gluruk… Glürük…” sesleriyle tanınır. Düz gulgele’de olduğunca, bazen “g” yerine “k” sesi duyulur.
Çınlayan Gulgule: Bu makamda ise “Lugluk… lukluk… liklük…” şeklinde sesler duymak mümkündür.
Çınlama: Bir çıngırağın sesini anımsatması nedeniyle bu adla anılır. Hızlı bir tempoyla yükselen “Pilililili…” seslerinden oluşur.
Çınlayan Derin Rule: “Lrri… ril… liri… ril…” şeklinde, madenî bir çıngırağın ahenkli bir sesle sürekli çınlamasına benzer.
Derin Çınlama: “Lülülülülü… veya Hühühühühühü…” şeklinde seslerden oluşur.

FLÜT ÖTÜŞLERİ

Değişik flüt ötüşleri görüşür. Bunların başlıcaları, Alçak Flüt Sesi ve Yüksek Flüt Sesi‘dir. Flüt ötüşlerinde duyulan seslerde belirgin olarak “düdüdü… dididi”ler duyulur.

Yarışmaya sokulan Harz Kanaryaları bu ötüş makamlarında gösterdikleri beceriler dikkate alınarak değerlendirilir.

Seçkin bir Harz Kanaryası yetiştirmek, bilgi ve hüner isteyen gerçek bir sanattır. Amatör yetiştiricilerin şampiyon kanaryalardan başlamaları çoğu kez başarısızlığa uğrayıp, üzülmelerine neden olur. Bunun yerine niteliklerini iyi bildikleri, soykütüğü bulunan genç Harz Kanaryalarının seçkin ve çapraz özellik taşıyanlarını çiftleştirmek ve iyi bir eğitim sağlamak suretiyle daha sevindirici sonuçlara ulaşmak mümkündür. Ancak bunun için, kanaryaların ötüş özelliklerini anlayabilecek kadar bilgi ve deneyim sahibi olmak gerekir.

BELÇİKA MALİNUA KANARYASI 

İlk kez 16. yüzyılda, Belçika’nın Malin kentinde yetiştirildiği için, Malinli anlamına gelen Malinua adıyla anılır. Güzel biçimli bir kuştur. Alman Harz Kanaryalarını anımsatır. Soluk sarıdan koyu sarıya değin, sarının bütün tonlarında görülür. Düz beyazları ve alacaları da vardır. İnce yapılı ve zarif hatlıdır. Gırtlak yapısı Harz Kanaryaları gibidir. Ötüş sırasında boynu kuvvetle şişer. Dayanıklı ve sağlıklı bir kanarya olup ötüşüyle ünlüdür. Şakıdığı pek çok makam bulunmaktadır. Bununla birlikte su sesi şakıyan “Vaterslager” en ünlülerindendir. Bu kanaryanın şakımalarında:

Akarsu sesi: “klu… klu… klu… klo… klo…”
Suyun fokundurma sesi: “blo.. blo… blo… blu… blu… blu…”
Çağıldayan su sesi: “rolo… rolo… rolo…; rulu… rulu… rulu…” şeklinde öttükleri ve harikulâde nağmeleriyle herkesi hayran bırakları görüşür.

Belçikalılar yetiştirdikleri bu yetenekli kanaryalarına pek çok yeni değerler kazandırmayı bilmişler ve özellikle doğanın büyük bestekârı bülbülün ötüşünü kazandırmışlardır. Bu nedenle Malinua Kanaryası’nın bir diğer adı da “Belçika Bülbülü“dür. Malinua’nın bülbül ötüşlü makamları da şöyle sıralanabilir:

Yalın bülbül ötüşü: “tink… tink… tink…”
Pest bülbül ötüşü: “çok… çok… çok…”
Çınlayan bülbül ötüşü: “cok… cok… cok…”
Derin bülbül ötüşü: “çonk… çonk… çonk…”
Rule bülbül ötüşü: “çokçokçokçokçokçokçok…”

Malinua Kanaryaları, bunlardan başka flüt ötüşleri, değişik ruleler, çınlamalar ve beklenmedik değişik ötüş biçimleri gösterirler. Flüt ötüşünde duyulan ses: uuuu…; uuut…; suut…; Çıngırakta: tiling…. tulung…; Rulelerde: ruuu… roor…’dur. Herhangi bir yarışmada Malinua Kanaryalarının şakımaları, bütün bu özellikleri açısından ayrı ayrı puanlanarak değerlendirilir.

FRANSIZ MALİNUA KANARYASI

Paris Bülbülü adıyla da anılan bu tür kanaryalar, yukarıda değindiğimiz Belçika’nın Manilua Kanaryası’ndan üremiştir. Görünüş ve ötüş özellikleri bakımından benzerler. Belçika Bülbülü’nün boyu 17 santime erişmesine karşın, onun boyu 15 santim dolaylarındadır. Bu da aralarındaki en büyük ayrıcalığı oluşturur. Bunlar da dayanıklı kanaryalardır. Anne iyi bir bakıcı, baba ise yetenekli bir ötüş öğretmenidir. Kısaca Malinua, yorulmayan bir ötücü, yetiştirilmesi kolay ve zevkli bir kanaryadır. Amatörler için ideal olarak gösterirlir.

Yaroşmalarda Belçika Bülbülü’ne uygulanan değerlendirme, aynen Paris Bülbülü için de uygulanır. Bununla birlikte, yarışmadan yarışmaya uygulanan değer ölçüleri büyük benzerlikler taşımasına rağmen bazı ufak farklar da göstermektedir. Biz bu yarışma değerlendirme tablolarından birini örnek olarak sunalım:

Akan su sesi: Yalın 21 puan, Rule 33 puan
Kaynayan su sesi: Yalın 15 puan, Rule 21 puan
Çağlayan su sesi: Yalın 9 puan, Rule 15 puan
Bülbül ötüşleri: Yalın 12 puan, Pest 14 puan, Rule 20 puan, Çınlayan 24 puan, Derin 24 puan
Flüt ötüleri: Yalın 15 puan, Av borusu 12 puan, Kısa ötüş 10 puan
Çıngırak sesleri: Yalın 12 puan, Derin 15 puan
Çeşitli ruleler: Düğümlü 8 puan, Derin 10 puan, Flütlü 10 puan

TOPLAM PUAN: 300

Ancak jüri; kanaryanın, tabloda belirtilenlerin dışında gösterebileceği ötüşleri de değerlendirmeye katar. Bu liste dışı ötüşler artı değer taşıyabileceği gibi, eksi değer de taşıyabilir. Önemli olan jüri üyeleri üzerinde bırakacağı etkidir. Bununla birlikte olumsuz değer taşıyan bazı ötüşler belirlenmiştir. Bunlar: “tiee…; tiep…; tsiet…; tiap…” gibi tiz ve rahatsız edici seslerdir.

Yazar: kanarya #administrator

kanarya.com.tr sitesinin kuruluşu 8 Haziran 2015 yılıdır. İçerisinde kanaryalar hakkında genel bilgi veren çok büyük site olmasının yanı dışında, diğer doğa kuşları ve evcil hayvanlar hakkında da bilgi barındırmaktadır.
Tüm Yazılarına Git

YORUM YAP


BU YAZIYA 0 YORUM YAPILMIŞ